KWALIFIKOWANY MATERIAŁ SIEWNY
1. Czy muszę żądać faktury przy zakupie kwalifikatu? To kolejny zbędny papier!
Faktura za kwalifikowany materiał siewny stanowi dowód zakupu legalnego, certyfikowanego ziarna. Uprawnia ona też do ubiegania się o dopłaty de minimis oraz jest podstawą do złożenia reklamacji w razie problemów z jakością materiału siewnego albo z uprawą.
2. Nie jestem zadowolony z jakości nasion kwalifikowanych. W jaki sposób mam zgłosić reklamację?
Jeśli po otwarciu worka okaże się, że nasiona są wadliwe, nie należy otwierać kolejnych worków, lecz jak najszybciej pisemnie reklamować całą zakupioną partię u sprzedawcy. Można dołączyć próbkę ziarna.
Kupując kwalifikowany materiał siewny, rolnik powinien upewnić się u sprzedawcy, jakie są zasady reklamacji (termin zgłoszenia, niezbędne dokumenty itp.), aby w razie problemów jego zgłoszenie nie zostało odrzucone.
W razie problemów z reklamacją rolnik może zasięgnąć porady w Państwowej Inspekcji Ochrony Roślin i Nasiennictwa (PIORiN) lub u hodowcy, który jest posiadaczem wyłącznego prawa do odmiany.
3. Jakie dane powinna zawierać faktura za kwalifikowany materiał siewny?
Na fakturze powinny znaleźć się: dane sprzedawcy i nabywcy; data sprzedaży materiału i numer faktury; cena jednostkowa materiału siewnego; łączna wartość zakupionego materiału; nazwa gatunku i odmiany (a jeśli zakupiono mieszankę – jej skład); kategoria lub stopień kwalifikacji materiału siewnego; nr partii materiału siewnego.
4. Na co jeszcze powinienem zwrócić uwagę podczas zakupu kwalifikatu?
Warto sprawdzić, czy wszystkie worki są oryginalnie zamknięte i oznakowane urzędowymi etykietami oraz upewnić się, czy dane na fakturze i na etykiecie na worku są identyczne. Jeżeli dane się różnią lub brak etykiet w ogóle, nasiona mogą być nielegalne.
ODSTĘPSTWO ROLNE
1. Po siewach została mi część zaprawionych nasion z własnego zbioru odmiany chronionej, których nie wykorzystałem. Czy mogę je sprzedać albo odstąpić sąsiadowi?
Nie, sprzedaż lub zbycie w inny sposób nasion niekwalifikowanych, w dodatku bez licencji od hodowcy, narusza wyłączne prawo.
2. Wymarzły mi oziminy, muszę je zaorać i wysiać coś innego, żeby zmniejszyć straty. O tej porze roku mam trudności z zakupem kwalifikatu – czy mogę kupić ziarno ze zbioru odmiany chronionej od sąsiada?
Co do zasady, taka transakcja jest nielegalna i narusza wyłączne prawo. W trudnej sytuacji losowej rolnik może jednak zwrócić się pisemnie do hodowcy, który posiada wyłączne prawo do tej odmiany, o wyrażenie zgody na zakup i siew materiału niekwalifikowanego. Ważne, żeby zrobić to przed siewem, a nie dopiero po.
3. Chcę wysiać nasiona z własnego zbioru, ale nie znam nazwy odmiany…
Takich nasion nie należy siać. Nie znając nazwy odmiany, rolnik nie jest w stanie ustalić, czy to odmiana chroniona wyłącznym prawem, a jeśli tak, to przez jakiego hodowcę oraz jaką kwotę opłaty za odstępstwo rolne musiałby zapłacić. Jeżeli koniecznie chce wykorzystać te nasiona do siewu, powinien skontaktować się z laboratorium, wykonującym badania tożsamości odmianowej, żeby ustalić nazwę odmiany.
4. W ubiegłym roku kupiłem nasiona kwalifikowane za granicą, teraz chcę wysiać materiał ze zbioru. Czy muszę płacić hodowcy za odstępstwo rolne, skoro to odmiana zagraniczna?
Obowiązek opłaty nie zależy od tego, w jakim kraju rolnik kupił nasiona odmiany, którą chce wysiewać ze zbioru, lecz od tego, jaki jest poziom ochrony tej odmiany. Jeśli odmiana jest objęta ochroną wyłącznego prawa na poziomie wspólnotowym, to obowiązek opłaty za odstępstwo rolne dotyczy rolników we wszystkich państwach członkowskich Unii Europejskiej, bez względu na kraj pochodzenia odmiany, siedzibę hodowcy itp. W przypadku ochrony wyłącznego prawa na poziomie krajowym, opłata za odstępstwo rolne obowiązuje tylko w tym państwie, w którym odmiana została objęta ochroną.
5. Sieję odmianę chronioną ze zbioru już trzeci rok; jak długo jeszcze będę musiał płacić za odstępstwo rolne? Przecież te nasiona już nie są tak dobre, jak na początku…
Opłata za odstępstwo rolne obowiązuje tak długo, jak długo odmiana jest objęta ochroną, bez względu na to, który rok rolnik ją rozmnaża ze zbioru.
Ponieważ odmiana w kolejnych latach wyradza się, co wpływa negatywnie na wielkość i jakość plonów, rekomendujemy częstą wymianę materiału siewnego.
6. Sieję tylko stare odmiany, które przejąłem po ojcu wraz z gospodarstwem. Skoro odmiana jest stara, to na pewno nie jest już chroniona i nie muszę płacić za odstępstwo rolne.
Niekoniecznie; odmiana może być objęta ochroną wyłącznego prawa nawet do 30 lat. Pamiętajmy też, że odmiana w kolejnych latach wyradza się, co wpływa negatywnie na wielkość i jakość plonów i w związku z tym warto częściej wymieniać materiał siewny.
NIELEGALNY OBRÓT, NARUSZENIA WYŁĄCZNEGO PRAWA
1. Dlaczego nie mogę sprzedać ziarna ze zbioru innemu rolnikowi? Przecież kupiłem nasiona legalnie, w centrali! Ziarno ze zbioru jest moje, mogę robić z nim, co chcę!
Niezupełnie. Materiał ze zbioru odmiany chronionej rolnik może sprzedać wyłącznie na cele niesiewne, czyli np. na paszę lub konsumpcję. Żeby móc oferować i sprzedawać nasiona do siewu, powinien mieć pisemną zgodę od hodowcy, w formie umowy licencyjnej. Faktura zakupu materiału kwalifikowanego do takiego działania nie upoważnia.
2. Zamieściłem w Internecie ogłoszenie o sprzedaży nasion do siewu „po kwalifikacie”. Nie wpisałem nazwy odmiany, więc moje ogłoszenie nie jest nielegalne…
Niestety, nadal jest. Przedmiotem oferty jest niekwalifikowany materiał odmiany chronionej, a nazwę można ustalić laboratoryjnie. Bez licencji od hodowcy taka oferta jest niezgodna z prawem.
3. Wiem, że nie mogę użyć w ogłoszeniu sformułowania „do siewu”; ale jeśli napiszę np. że odmiana dobrze plonuje, albo jest odporna na suszę, to będzie OK?
Nie. Wszystkie informacje agrotechniczne, charakterystyka odmiany itp. stanowią sugestię, że przedmiotem ogłoszenia jest materiał nadający się do siewu, co narusza wyłączne prawo.
4. Co roku na część gruntów kupuję kwalifikat, a część obsiewam ziarnem po kwalifikacie od kolegi…
Tzw. wymiana sąsiedzka jest niezgodna z prawem. Rolnik powinien wykorzystywać do siewu tylko zakupiony materiał kwalifikowany lub materiał zebrany z własnych gruntów rolnych. Nie wolno mu też odstępować osobom trzecim materiału ze zbioru na cele siewne.
5. Kupiłem na łubin na zazielenienie. Dostałem fakturę, ale nie ma na niej nazwy odmiany…
Prawdopodobnie przedmiotem transakcji był materiał niesiewny. Takich nasion nie należy używać do siewu, bez względu na cel zasiewów (siew główny, poplon, wsiewki, zazielenienie itp.). Jeśli jest to materiał odmiany chronionej, taki siew naruszy wyłączne prawo.
6. Posiadam certyfikat produkcji ekologicznej – mogę więc sprzedawać wyprodukowane przez siebie nasiona jako ekologiczny materiał siewny.
Nieprawda. Certyfikat produkcji ekologicznej nie oznacza, że rolnik jest uprawniony, aby wprowadzać do obrotu na cele siewne nasiona i sadzeniaki z własnego zbioru.
Jeśli chce to robić, powinien dopełnić takich samych formalności, jak rolnik konwencjonalny (licencja od hodowcy posiadającego wyłączne prawo do odmiany, rejestracja w PIORiN-ie).